Chén khải có lẽ là một trà cụ không còn xa lạ gì với những người yêu trà đạo, yêu gốm sứ, công năng sử dụng xuất sắc và thẩm mỹ cao cho bàn trà. Thuở ban đầu Chén khải xuất hiệu ở triều đại nhà Minh (1368-1644) với chức năng đơn giản như một cái bát/chén có nắp đậy để giữ nhiệt, có thể dùng cho cả nước canh, chè hay cháo. Hình thức Chén khải dần được chau chuốt hơn, với những công năng dễ thấy, không lạ gì khi Chén khải dần được ưa chuộng trên khắp thế giới bởi những người sành trà nhất. Chén khải trên bàn trà có thể thay cho ấm – dùng để pha trà, hay có thể thay cho chén – để thưởng trà.

Tác phẩm này là hiện thân của sự giao thoa giữa hai lối sống: sự sang trọng của vật chất và sự tối giản của tinh thần:

• Hoàn hảo trong sự gồ ghề: Một mặt, chén khải có công năng xuất sắc, thẩm mỹ cao; mặt khác, nó giữ lại sự thô giáp, mộc mạc của tro củi và lửa lò.

• Cầu toàn mà không cứng nhắc: Sự chỉnh chu trong tạo hình kết hợp với sự phóng khoáng của men tro tạo nên một trạng thái cân bằng tuyệt đối. Đây chính là tinh thần mà những người sành trà luôn tìm kiếm: Tìm thấy sự huy hoàng trong những điều giản đơn nhất.

Chiếc chén không khoác lên mình lớp men hóa học bóng bẩy. Vẻ đẹp của nó được hình thành từ quá trình “tự thân” trong lò nung:

• Kết tinh tự nhiên: Tro củi trong quá trình nung liên tục nhiều ngày đêm sẽ bám tầng tầng lớp lớp lên bề mặt. Dưới nhiệt độ cực đại, lớp tro này tan chảy, tạo ra những dải kết tinh phong phú, sâu thẳm như những viên ngọc quý.

• Vẻ đẹp hỏa biến: Tùy vào vị trí đặt trong lò mà mỗi tác phẩm sẽ có những trạng thái hỏa biến khác nhau. Những vệt cháy của lửa, những dòng men chảy ngẫu nhiên tạo nên một diện mạo hấp dẫn, không bao giờ lặp lại. Mỗi chiếc chén là một độc bản duy nhất.

Xương đất càng mỏng, rủi ro trong lò nung càng lớn. Để tạo ra một chiếc chén khải có độ mỏng thanh thoát mà vẫn chịu được sức nóng kinh hồn từ 1300°C đến 1350°C là một kỳ tích:

• Thử thách xương đất: Ở nhiệt độ cao, đất mỏng rất dễ bị biến dạng, méo mó hoặc nứt vỡ. Chỉ những nghệ nhân bậc thầy với kỹ năng nắn vuốt cực kỳ chuẩn xác mới có thể giữ được dáng hình hoàn hảo cho tác phẩm.

• Sự thanh cao: Độ mỏng giúp chiếc chén khải thoát xác khỏi vẻ thô nặng, trở nên thanh nhã, giúp người trà nhân cảm nhận được hơi ấm của nước trà một cách chân thực nhất qua từng đầu ngón tay.

Không chỉ để ngắm nhìn, chiếc chén khải men tro nung củi này còn sở hữu công năng vượt trội:

• Đa năng: Có thể dùng thay ấm để pha trà (giúp quan sát cánh trà bung nở) hoặc dùng trực tiếp thay chén để thưởng trà theo phong cách cổ điển.

• Trải nghiệm xúc giác: Lớp men tro nhám nhẹ mang lại cảm giác cầm nắm chắc chắn, đầy hoài niệm, khiến mỗi lần chạm tay là một lần kết nối với thiên nhiên.

Đặc biệt là mỗi chiếc luôn là độc bản, tuỳ vị trí lò mà hình thành vô số trạng thái kết tinh khác nhau, đồng thời các trạng thái hoả biến khi tiếp xúc trực tiếp với lửa giúp mỗi tác phẩm đều có vẻ đẹp vô cùng hấp dẫn và không bao giờ lặp lại, mang lại sự thú vị cho người sưu tập.

Bài viết Chén khải nung củi men tro đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Tita Art.